Rodzaje rymów po polsku
To, czy dwa słowa się rymują, słychać na ich końcu: od samogłoski z akcentem do ostatniej głoski. Ten fragment to odcinek rymowy i na nim opiera się cały podział poniżej.
Odcinek rymowy
W słowie „mocą” akcent pada na „mo”, więc odcinek rymowy to „-ocą”. W „kasza” to „-asza”, w „kos” całe „-os”. Porównujesz brzmienie, nie pisownię: w „gong” końcowe „g” brzmi jak „k”.
Cztery rodzaje według brzmienia
| Rodzaj | Co się zgadza | Przykład |
|---|---|---|
| Rym dokładny | cały odcinek rymowy | nocą / mocą, kos / los |
| Asonans | same samogłoski, w tej samej kolejności | kasza / rana, policja / ulica |
| Konsonans | same spółgłoski, samogłoski są inne | gong / gang |
| Rym niedokładny | tylko część odcinka, licząc od końca | cukierek / pierniczek |
Rym dokładny brzmi czysto i najłatwiej go przewidzieć, dlatego dobrze domyka wers. Słuchacz słyszy go, zanim nadejdzie.
Wywrotka wyje na pełnym biegu nocą
Rusza z placu budowy z całą mocą
Asonans to rym na samogłoskach. Spółgłoski mogą się różnić, byle szkielet samogłosek się trzymał. Daje swobodę: nie szukasz słowa z identyczną końcówką, tylko słowa o tym samym „śpiewie”.
W garnku od wczoraj stygnie kasza
Na kostce wciąż ta sama rana
Konsonans trzyma się spółgłosek, a samogłoski się przesuwają. Brzmi twardo i perkusyjnie.
W klatce schodowej uderza gong
Pod trzepakiem zbiera się gang
Rym niedokładny zgadza się tylko od końca, a środek się rozjeżdża. Słuchacz łapie echo, nie kopię.
W kieszeni kurtki został cukierek
Na stole od świąt czerstwieje pierniczek
Który rym jest najczęstszy w polskim rapie
Zmierzyliśmy to na korpusie 2412 polskich utworów rapowych, tym samym, na którym liczyliśmy normy do FlowStudio. Wśród wersów, których koniec rymuje się z którymś z czterech poprzednich wersów, asonans to 56,7%, rym dokładny 27,5%, rym niedokładny 10,1%, a konsonans 5,7%. Asonans jest więc w polskim rapie regułą, nie wyjątkiem.
Siła rymu: ile sylab się zgadza
Rodzaj mówi, jaki to rym, a siła, jak mocny. FlowStudio liczy zgodne sylaby od końca odcinka rymowego: jedna to rym słaby (kos / los), dwie to rym średni (nocą / mocą), trzy i więcej to rym mocny (gramatyka / matematyka). Rym na trzy sylaby słychać od razu i sam niesie wers.
Inne nazwy, które spotkasz
Rym gramatyczny zgadza się, bo obie formy mają tę samą końcówkę odmiany: pisałem / czytałem. Jest najłatwiejszy, więc słuchacz szybko usłyszy, że autor nie szukał. Używaj go świadomie.
Rym składany łączy frazę z jednym wyrazem: na klatce / matce. Przyimek zlewa się z wyrazem za nim, więc „na klatce” brzmi jak jedno słowo i rymuje się z „matce”.
Kilka nazw nie ma jednej słownikowej definicji, więc w FlowStudio traktujemy je roboczo. Rym niegramatyczny to ten sam dźwięk w różnych częściach mowy: kotem / potem. Rym bogaty to długi rym dokładny, w którym zgadza się też to, co przed końcówką: kurtka / furtka. Rym ubogi ma tylko jedną wspólną sylabę: papieros / kolos. Rym łamany zgadza się na końcu, ale pęka w środku: w windzie / przyjdzie.
Gdzie stoi rym
Rym końcowy stoi na końcu wersu i słychać go najmocniej, bo pokrywa się z naturalną pauzą na oddech. W wersologii to samo nazywa się rymem zewnętrznym. Rym wewnętrzny stoi w środku wersu i zagęszcza rytm. Rym okalający wers spina początek i koniec tego samego wersu:
Nocą wracam pustą drogą i milczę nad własną mocą
To, które wersy zwrotki rymują się ze sobą (na przykład AABB albo ABAB), to osobna sprawa: piszemy o niej w poradniku Jak napisać 16 wersów.
Jak pokazuje to FlowStudio
W notatniku wyrazy z jednej grupy rymowej dostają wspólny kolor, także gdy stoją w środku wersu. Kolor dostaje rym dokładny i rym z co najmniej dwiema zgodnymi sylabami. Słabsze współbrzmienie ze zgodną samogłoską akcentowaną jest zaznaczone kreską przerywaną, więc rym niedokładny nie udaje dokładnego.
Słownik rymów odpowiada dopiero wtedy, gdy wpiszesz wyraz, i podaje jedną listę propozycji dobranych po brzmieniu. Czy rym pasuje do wersu, decydujesz ty.
Pobierz FlowStudio z Google Play
Za darmo, bez konta i bez reklam, na Androida 7.0 lub nowszego.
Źródła
Rym dokładny, asonans, konsonans i rym niedokładny: hasła Słownika języka polskiego PWN. Rym gramatyczny: Wielki słownik języka polskiego PAN. Rym składany: D. Buttler, „Polski dowcip językowy”. Liczenie odcinka rymowego od akcentu: L. Pszczołowska, „Rym a konstanta akcentowa w wierszu polskim”, Pamiętnik Literacki 60 (1969), z. 2. Udział rodzajów rymu w korpusie: pomiar własny FlowStudio. Przykładowe wersy napisaliśmy sami.
Inne poradniki: Jak liczyć sylaby w wersie · Jak napisać 16 wersów